Kraków

Kraków jest to miasto wojewódzkie, wielki ośrodek naukowy i kulturalny. W Krakowie znajduje się 12 wyższych uczelni, wśród nich najstarszy w Polsce Uniwersytet Jagielloński, 6 teatrów, opera, filharmonia i wiele muzeów. Znajduje się tam największy i najcenniejszy w kraju zespół budowli zabytkowych, głównie gotyckich, świeckich i sakralnych. Kraków to duży ośrodek przemysłowy. Znajduje się tam kombinat metalurgiczny w Nowej Hucie, drugi co do wielkości zakład przemysłowy w kraju.

W VIII/IX w osada handlowa u stóp grodu na Wawelu. Od 1000 r. siedziba biskupstwa, od panowania Kazimierza Odnowiciela (ok. 1038) do końca XVI w stolica państwa. W 1257 prawa miejskie, od 1320 miejsce koronacji królów. W XIV-XVI w największy rozkwit miasta pod względem gospodarczym i kulturalnym (1364 założenie uniwersytetu). Po II rozbiorze (1793) przyłączony do Austrii, od 1809 w granicach Księstwa Warszawskiego. W 2 połowie XIX w ognisko polskiej kultury, nauki i sztuki (Młoda Polska).

Kraków, jest jednym z najważniejszych ośrodków kulturalnych w Polsce, przez wiele osób tradycyjnie uważanym za stolicę kulturalną kraju. Jest również jednym z ważnych ośrodków turystycznych, kulturalnych i zabytkowych w Europie. Obszar zabytkowego Starego Miasta wpisano na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO. Corocznie odwiedzany przez trzy do czterech milionów turystów.

W Krakowie znajduje się wiele instytucji kulturalnych o istotnym znaczeniu dla życia kulturalnego w Polsce.

Kraków stosunkowo mało ucierpiał podczas II wojny światowej, dlatego jest jednym z najważniejszych europejskich ośrodków turystycznych z cennymi zabytkami z różnych epok (ponad 6 tys. obiektów).
Ołtarz Wita Stwosza
Kościół Franciszkański

Sztuka Krakowa zajmuje od wieków czołową pozycję wśród polskich zjawisk artystycznych, reprezentowana zarówno przez zachowane architektoniczne zespoły zabytkowe i obiekty o dużej wartości, jak i stosunkowo bogate zbiory muzealne i kościelne (ołtarz W. Stwosza, kolekcja arrasów wawelskich, obrazy cenionych artystów, m.in. L. da Vinci i Rembrandta). Rozkwit krakowskiej sztuki uwarunkowany był uprzywilejowaną pozycją grodu, a następnie miasta jako ośrodka handlowego, siedziby księcia seniora i wreszcie stolicy rozległego państwa.

Najstarsze zabytki architektury przedromańskiej to rotunda NMP na Wawelu i kościół św. Salwatora (X w.) oraz fragmenty katedry Bolesława I Chrobrego (XI w.). Wczesnym przykładem plastyki rzeźbiarskiej jest figura wołka (w zbiorach wawelskich).

Styl romański reprezentują: kościół św. Andrzeja (1086), fragmenty II katedry (konsekrowanej 1142) z kryptą Św. Leonarda i Wieżą Srebrnych Dzwonów, a także fragmenty kościoła św. Wojciecha (przed 1100).

Architekturę gotycką zapoczątkowano w 2. ćwierćwieczu XIII w. ceglanymi kościołami Franciszkanów, Cystersów w Mogile, Dominikanów, a także Bramą Floriańską z fragmentami murów obronnych. Duże znaczenie dla architektury miasta miał XIV wiek – na Rynku powstały gotyckie gmachy publiczne: Sukiennice, Ratusz, budynek Wagi Miejskiej, rozbudowano też fortyfikacje. W 1320 na Wawelu rozpoczęto budowę nowej katedry, król Władysław Łokietek powiększył zamek, a Kazimierz Wielki wzniósł okazałą rezydencję gotycką z potężną wieżą w narożniku północno-zachodnim.

Powstała grupa kościołów ceglanych o wspólnych cechach konstrukcyjnych i stylistycznych (trójnawowe bazyliki z wielobocznym prezbiterium, realizowane w systemie filarowo-szkarpowym): Mariacki, Bożego Ciała, św. Katarzyny, Dominikanów. Nastąpił rozwój rzeźby, która stała się niezależna od architektury, powstał typ nagrobka królewskiego z baldachimem, rzeźbę drewnianą najlepiej reprezentuje krucyfiks Jadwigi w katedrze (4. ćwierćwiecze XIV w.), a najcenniejszym zespołem malarstwa jest 120 kwater witrażowych w kościele Mariackim.

Mnogość zabytków architektonicznych w Krakowie wynika z długiej historii miasta i wielości funkcji, które spełniało będąc stolicą państwa, prężnym ośrodkiem miejskim i centrum handlowym regionu, ośrodkiem uniwersyteckim i kulturalnym.
Kreator stron - łatwe tworzenie stron WWW